Paralitik pes planovalgus, nörolojik sorunları olan çocuk hastalarda sık karşılaşılan bir deformitedir ve serebral palsili (CP) hastaların yaklaşık %25’inde görülür. Paralitik pes planovalgus özellikle diplejik (alt ekstremitelerin, her iki bacak ve ayak tutulumu olan) ve kuadriplejik (dört ekstremite, her iki kol ve el ve her iki bacak ve ayak tutulumu olan) hastalarda daha sıktır. Paralitik pes planovalgus dipljik hastaların %42’sinde ve kuadriplejik hastaların %68’inde görülür ve genellikle çift taraflıdır.
Yürüyen CP’li çocukta konservatif yöntemlerle sonuç alınamıyorsa cerrahi girişim gerekir. Küçük çocuklarda genellikle tendon uzatmaları, kas gevşetmeleri gibi yumuşak doku ameliyatları yeterli olur. Büyük çocuklarda yumuşak doku ameliyatları genellikle yetersiz kalır ve kemik girişimleri de yapmak gerekir.
Serebral palside düztabanlık (paralitik pes planovalgus) nedir?
Serebral palsi (CP), gelişimini sürdüren beyinde oluşan ancak ilerleyici özellikte olmayan hasarlar sonucunda vücutta ortaya çıkan kalıcı duruş ve hareket bozukluğudur. Beyindeki lezyon kas gerginliği ve koordinasyonunda sorunlar yaratır, zamanla kas-iskelet sisteminde kas güçlerinin dengesiz dağılımı nedeniyle genellikle eklemlerde hareket güçlüğü şeklinde ikincil bozukluklar gelişir.
Paralitik pes planovalgus, nörolojik sorunları olan çocuk hastalarda sık karşılaşılan bir deformitedir ve serebral palsili (CP) hastaların yaklaşık %25’inde görülür.
Serebral palside düztabanlık gelişmesinin temel nedeni kas spastisitesi ve dengesizliğidir. CP’li çocukta baldırın arkasındaki ve ayak tabanındaki kaslarda fazla spastisite varken ön taraftaki kaslarda güçsüzlük olur, kas güçleri arasındaki bu dengesizlik de ayakta şekil bozukluğuna yol açar.
Serebral palside düztabanlık şekil bozukluğu, ağrı, ayakkabı giyme sorunları, halluks valgus gelişimi ve yürüme güçlüğüne neden olur.
Serebral palside düztabanlık kimlerde görülür?
Paralitik pes planovalgus, nörolojik sorunları olan çocuk hastalarda sık karşılaşılan bir deformitedir ve serebral palsili (CP) hastaların yaklaşık %25’inde görülür.
Paralitik pes planovalgus özellikle diplejik (alt ekstremitelerin, her iki bacak ve ayak tutulumu olan) ve kuadriplejik (dört ekstremite, her iki kol ve el ve her iki bacak ve ayak tutulumu olan) hastalarda daha sıktır.
Paralitik pes planovalgus dipljik hastaların %42’sinde ve kuadriplejik hastaların %68’inde görülür ve genellikle çift taraflıdır.
Serebral palside düztabanlık nedenleri nelerdir?
Serebral palsi (CP), gelişimini sürdüren beyinde oluşan ancak ilerleyici özellikte olmayan hasarlar sonucunda vücutta ortaya çıkan kalıcı postür (vücudun duruş pozisyonu) ve hareket bozukluğudur. Beyindeki lezyon kas tonusu ve koordinasyonunda sorunlar yaratır, zamanla kas-iskelet sisteminde kas güçlerinin dengesiz dağılımı nedeniyle genellikle eklemlerde hareket kısıtlamaları şeklinde bozukluklar gelişir.
Düztabanlık – Paralitik pes planovalgusun gelişme nedeni de serebral palsideki kas denge bozukluklarıdır.
Serebral palside düztabanlık belirtileri nelerdir?
Serebral palside çocuklarda düztabanlıkta şu belirtiler görülür:
- Belirgin olarak içe basmaları
- Ayak tabanlarında belirgin düzleşme
- Ayakkabı giyme güçlüğü
- Yürüme güçlüğü
Ayrıca bazı hastalarda çok erken yaşlarda halluks valgus gelişimi de görülebilir.
Serebral palside düztabanlık tanısı nasıl konulur?
Öncelikle hastaların öyküsü alınır. Öyküde
- Prematüre erken doğum
- Düşük doğum tartısı
- Uzamış zor doğum
- Annenin gebelikte geçirdiği hastalıklar
- Bebeğin doğum sonrasında kuvözde kalıp kalmadığı
- Yenidoğan döneminde bebeğin entübe edilip edilmediği gibi ayrıntılara çok dikkat edilir.
Hastaların fizik muayenesinde öncelikle diz ve kalça muayenesi yapılır.
- Aşil tendonunda bir kısalık olup olmadığı
- Ayağın pasif olarak düzeltilip düzeltilemediği muayene ile saptanır.
- Ayrıca çocukta
- Parmak ucu yürüyüşü
- Makaslama yürüyüşü
- Bükük diz yürüyüşü
- Sert diz yürüyüşü gibi ilave yürüyüş bozukluklarının olup olmadığı incelenir.
Fizik muayene sonrasında mutlaka ayakta basarak röntgen çekilmelidir.
Serebral palside görülen düztabanlıkta ayırıcı tanı
Düztabanlık görülen bir çocukta öncelikle serebral palsi tanısından emin olunmalıdır. Serebral palsi dışındaki bazı nörolojik hastalıklarda da düztabanlık görülebildiğinden bu çok önemlidir. Çünkü diğer nörolojik hastalıklardaki düztabanlığın tedavisi farklı olabilir.
Serebral palside görülen düztabanlıktan nasıl korunulur?
Serebral palsi tanısı almış çocukların bebeklik çağından başlayarak gelişimleri dikkatle izlenmeli, mutlaka eklem sertliklerinin önlemek için fizyoterapist gözetiminde germe ve eklem hareket açıklığı egzersizleri yapılmalıdır. Egzersiz ve fizyoterapinin yetersiz kaldığı durumlarda ayakta şekil bozukluklarının ve içe basma bozukluğunun önlenmesi amacıyla çocukların ayakları atellenmelidir.
Serebral palside görülen düztabanlıkta tedavi nedir?
- Ameliyat dışı tedavi?
Serebral palsi tanısı almış çocuklar mutlaka bebeklik çağından başlayarak gelişimleri açısından yakından izlenmelidir. Fizyoterapi ve ailenin evde yapacağı egzersizler son derece önemlidir. İçe basma deformitesinin önlenmesi amacıyla gerekli germe ve eklem hareket açıklığı egzersizleri eksiksiz yapılmalıdır. Elde edilen olumlu gelişmeyi korumak için gece atelleri kullanılabilir.
- Cerrahi tedavi
Serebral palside düztabanlığın tedavisi
- Ayağın iç tarafındaki cildi rahatlatmak
- Ayakkabı giyme sorunlarını gidermek
- Ağrıyı ortadan kaldırmak
- Ayağın normal dizilimini tekrar düzeltmek
- Rahat yürümeyi sağlamak amaçlarını taşır.
Bu amaçlarla öncelikle yoğun fizyoterapi yapılır ve protez ve ortezler kullanılır. Konservatif tedavinin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi seçeneklere yönelinir.
Küçük çocuklarda genellikle tendon uzatmaları, kas gevşetmeleri gibi yumuşak doku ameliyatları yeterli olur. Küçük çocukta en sık yapılan ve iyi sonuç veren ameliyatlardan birisi ayak bileğinin arkasında yer alan Aşil tendonunun uzatılmasıdır (aşiloplasti). Büyük çocuklarda yumuşak doku ameliyatları genellikle yetersiz kalır ve kemik girişimleri de yapmak gerekir.
Serebral palside görülen düztabanlıkta ameliyat sonrası dönemi nasıldır?
İster yumuşak doku ameliyatları yapıldın, isterse yapılan işleme kemik ameliyatları da eklensin dokular ve kemik iyileşene kadar mutlaka alçı yapılacaktır. Alçı genellikle 6-8 hafta sonra çıkartılır ve egzersizlere başlanır. Çocuklar bu dönemi genellikle sorunsuz geçirirler.
Serebral palside görülen düztabanlık tedavi edilmezse ne olur?
Serebral palside görülen düztabanlık tedavi edilmezse çocuğun ayaklarında kalıcı ve çocuk büyüdükçe ve şekil bozukluğu ilerleyip kalıcı bir hal aldıkça tedavisi gittikçe güçleşen bir sorun ortaya çıkar.
Serebral palside görülen düztabanlık ameliyatı tehlikeli midir, ameliyat risk taşır mı?
Genellikle çocuklar hem ameliyatı hem de ameliyat sonrası dönemi kolay atlatırlar.