Ayak ve ayak bileği vücudun en karmaşık anatomik yapıları arasındadır. Ayak yüzlerce kas, tendon ve eklem bağı ile birbirine bağlanan 26 kemikten oluşur. Ayak bileği ise onlarca kas, tendon ve eklem bağı ile birbirine bağlanan 3 kemikten oluşur. Bu yapılara çok sayıda kan damarı ve sinir eşlik eder.

Ortalama bir insan ömrü boyunca dünyanın etrafını dört kez dolaşmaya eşdeğer mesafeyi yürür. Dolayısıyla insanların yaklaşık dörtte üçünün eninde sonunda bir tür ayak veya ayak bileği sorunu yaşaması pek de şaşırtıcı değildir. Ayak ve ayak bileği ağrıları, 50 yaş üstü nüfusun yüzde 20’sini etkilemekte, hareket kabiliyetini ve günlük yaşam aktivitelerine katılma yeteneğini önemli ölçüde bozmakta, ayrıca düşme riskini artırmaktadır.

Ayak ve ayak bileği hastalıkları bazen cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilirken çoğunlukla ameliyat dışı yöntemlerle de başarılı sonuçlar almak olasıdır.

Ayak ve ayak bileği hastalıklarının ameliyat dışı tedavi yöntemleri arasında enjeksiyon tedavileri ilk sırayı alır. Ayak ve ayak bileği hastalıklarının enjeksiyon tedavisinde bazı ilaçlar uzun yıllardır kullanılırken son yıllarda hastanın kendi kan veya dokularından üretilen rejeneratif biyolojik ürünler de plana çıkmaktadır.

Ayak ve ayak bileği hastalıklarının enjeksiyon tedavisi

  • Eklem ağrıları (ayak bileği ekleminde kıkırdak hasarı, artroz, halluks rijidus, gut hastalığı)
  • Tendon ve ligament (eklem bağı) hastalıkları (Aşil tendiniti, Haglund sendromu, topuk dikeni/plantar fasiit)
  • Sinir sıkışmaları (tarsal tünel sendromu, Morton nöroma, anterior tarsal tünel sendromu)
  • Bursit
  • Spor yaralanmaları (ayak bileği burkulmasına bağlı ligament (eklem bağı) yaralanmaları
  • Diyabetik ayak (diyabetik ayak yaralarında kök hücre uygulaması)

sorunlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayak ve ayak bileği hastalıklarında uygulanan enjeksiyon tedavileri hastaların ameliyata gerek kalmadan ağrılarının azaltılmasını, varsa şişliğin geçmesini, yürüme ve spor yapma kabiliyetlerinin artmasını ve iyileşme süreçlerinin hızlanmasını sağlar.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonlarında kullanılan ilaçlar nelerdir?

Kas ve eklem hastalıklarının enjeksiyon tedavilerinde uzun yıllardır kullanılan iki ilaç vardır. Bunlardan birincisi kortizon türevleri, diğeri lokal anesteziklerdir. Ayak ve ayak bileği hastalıklarının enjeksiyon tedavilerinde de kortizon ve lokal anestezikler çoğunlukla birlikte karıştırılarak kullanılır.

  • Kortikosteroidler adı verilen steroid yapıda bir ilaç grubunun üyesi olduğu bir ilaçtır. Kortizon insan vücudunda doğal olarak üretilen bir hormondur. Enjeksiyon tedavisinde kullanılan çok sayıda kimyasal türeve kısaca kortizon adı verilir. Kortizon türevleri çok sayıda hastalığın tedavisinde yaklaşık 70 yıldır kullanılmaktadır.Ayak ve ayak bileği hastalıklarının enjeksiyon tedavilerinde de yaygın olarak kullanılan kortizon türevleri enjeksiyon bölgesinde hızla etkisini gösterir ve enflamasyondan kaynaklanan şişliği azaltarak ağrının geçmesine yardımcı olurlar.
  • Lokal anestezikler. Lokal anestezikler enjekte edilen bölgedeki sinir uçlarının ağrı duymasını engelleyerek hastanın bilinç durumunda bir değişiklik yapmadan küçük bir bölgede hızlıca ciddi bir uyuşma sağlarlar. Lokal anestezikler kortizon enjeksiyonları sırasında çoğunlukla karıştırılarak birlikte kullanılır. Böylelikle ağrılı bir bölgeye yapılan enjeksiyonun rahat ve ağrısız olması sağlanır.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonlarında kullanılan rejeneratif biyolojik ürünler nelerdir?

Kas ve eklem hastalıklarının enjeksiyon tedavilerinde kullanılan çok sayıda rejeneratif biyolojik ürün vardır. Bunların çoğu hastanın kendi kan veya dokularından üretilen rejeneratif biyolojik ürünlerdir ve bu nedenle yan etkileri yok sayılacak kadar azdır.

  • Hyaluronik asit: Hyaluronik asit insan vücudunda başta eklemler olmak üzere bazı dokularda doğal olarak bulunan bir maddedir. Eklem kıkırdağında, eklem sıvısında ve ciltte bol miktarda hyaluronik asit bulunur. Hyaluronik asit, doğal özellikleriyle enflamasyondan kaynaklanan şişliği azaltarak ağrının geçmesine yardımcı olur, eklem içinde kayganlık sağlayarak eklem hareketlerini kolaylaştırır ve kıkırdak dokunun beslenmesine yardımcı olur. Günümüzde hyaluronik asit laboratuvarlarda organik olarak üretilmekte ve enjeksiyona hazır olarak eczanelerde bulunmaktadır.
  • PRP (trombositten zengin plazma): PRP hastanın kendi kanından elde edilir. Kanın içindeki trombosit adı verilen yara iyileşmesinde önemli rolleri olan ve sitokin ve büyüme faktörü adı verilen çok sayıda protein molekülü salgılayan hücreler doğal olarak mevcuttur. PRP trombositlerin özel yöntemlerle diğer kan hücrelerinden ayrıştırılarak normalde kanda bulunduğu miktarın 10 katı fazla sayıda plazma içinde konsantre edildiği solüsyondur. Böylelikle, yararlı büyüme faktörlerinin miktarını da 10 misline çıkarmak mümkün olmaktadır.
    PRP, enjeksiyon bölgesinde iyileşme sürecini hızlandıran sitokinleri ve büyüme faktörlerini salgılayarak hasarlı dokuların onarımını sağlar.
  • Eksozom: insan vücudunda hücrelerin işlevlerini yerine getirmek için doğal olarak salgıladıkları mikroskopik büyüklükte keseciklerdir. Bu keseciklerin içinde diğer hücrelerin aktive olarak işlevlerini yerine getirmelerini sağlayan protein molekülleri bulunur. Eksozomlar, kandan laboratuvar koşullarında izole edilir ve hastalık bölgesine enjekte edilir. Enjeksiyonun yapıldığı bölgede eksozomun enflamasyondan kaynaklanan şişliği azaltarak ağrının geçmesini sağlaması, hücre yenilenmesi ve doku onarımı gibi olumlu etkileri görülür.
  • Akıllı plazma (Sanakin): Sanakin ticari markasıyla bilinen bu enjeksiyon tedavisinde hastanın kanı alınarak özel bir cihazda 3 saat süren bir işlemle içindeki iyileştirici etkileri olan sitokinler, büyüme faktörleri ve doğal bir enflamasyon giderici molekül olan İnterlökin-1 Reseptör Antagonisti ayrıştırılır. İnterlökin-1 Reseptör Antagonisti enflamasyonu azaltarak vücudun doğal iyileşme süreçlerini destekler ve vücudun kendi kendini onarma sürecine yardımcı olur.
  • Kök hücre: Kök hücreler vücudumuzun temel yapı taşlarındandır ve birçok dokuda yaygın olarak bulunurlar. Kök hücrelerin en büyük özelliği birden çok farklı hücre tipine dönüşebilme yetenekleridir. Temel görevleri vücutta hasarlanan dokuları o dokunun özel hücresine dönüşerek onarmaktır.

Kas-iskelet sistemi sorunları için kullanılan kök hücre tipine mezenkimal kök hücre adı verilir ve bu tip kök hücreler kemik, kıkırdak, kas ve yağ hücrelerine dönüşebilme yeteneğine sahiptir. Mezenkimal kök hücreler en çok cilt altı yağ dokusunda bulunmaktadır.

Kas iskelet sistemi sorunlarında uygulanan kök hücre tedavileri için cilt altındaki bu yağ dokusu kullanılır. Önce çok hafif bir anestezi ile hastaların karın bölgesinde 3 mm.lik bir kesi ile özel cihazlar kullanılarak bir miktar yağ dokusu alınır. Daha sonra ameliyathanenin içinde bu iş için özel tasarlanmış başka bir cihaz ile alınmış olan yağ dokusu işlemden geçirilerek stromalvasküler fraksiyon adı verilen mikroskopik doku parçacıkları ayrıştırılır. Stromalvasküler fraksiyon kök hücreden çok zengindir. Son aşamada içinde çok sayıda kök hücre içeren stromalvasküler fraksiyonun içinde bulunduğu yağlı bir solüsyon tedavisi amaçlanan ayak-ayak bileği eklemi içine enjekte edilir.

Enjekte edilen solüsyonun içinde kök hücrelerle birlikte bir miktar işlemden geçirilmiş yağ dokusu da bulunur.  Kök hücreden zengin stromalvasküler fraksiyonun eklem içi enjeksiyonu sonucunda

  • Yağ dokusu eklemde belirgin bir kayganlık sağlayarak eklem hareketlerinin kolaylaşmasını sağlar ve dolaylı yoldan ağrının azalmasına yardımcı olur.
  • Stromalvasküler fraksiyon içindeki hücreler sitokinler ve büyüme faktörleri salgılayarak eklem içindeki ödemin ve sinovitin azalmasına yardımcı olurlar.
  • Kök hücreler ise özelleşmiş kıkırdak hücrelerine dönüşerek hasarlı kıkırdak dokusunun onarımını sağlarlar.

Ayak ve ayak bileği hastalıklarında biyolojik ürün enjeksiyonları ameliyattan kaçınmaya yardımcı olabilir mi?

Bu ürünler birçok durumda işe yarayacaktır, ama ameliyat gerektiren birçok durumda bir mucize yaratmayacaklardır. Örneğin ileri evre artrozda kaybolmuş kıkırdağı tamamen onarmayacaktır, ama enflamasyonu azaltarak ağrı ve şişliğin azalmasına yardımcı olacaktır. Böylelikle ameliyat olmak istemeyen hastaya bir seçenek yaratılmış olur. Bilinçli bir seçimle uzman hekimle makul beklentiler üzerinde anlaşıldığı sürece, biyolojik ürünler tedavi planında yer alabilir.

Kimlerde ayak ve ayak bileği enjeksiyonları uygulanabilir?

Ayak ve ayak bileği hastalıklarının enjeksiyon tedavisi her hastaya uygulanabilir. Doğal olarak, hangi hastaya hangi enjeksiyon türünü uygulanacağına, enjeksiyonun kaç kez yapılacağına uzman hekim karar verecektir. Örneğin aynı bölgeye çok sayıda kortizon enjeksiyonunun yapılması bazı istenmeyen yan etkilere yol açabilir. Benzer şekilde kortizonun yüksek dozlarda uygulanması diyabetik hastalarda kan şekerinin fazla yükselmesine neden olabilir. Uzman hekim hasta özelliklerine göre doğru enjeksiyona karar verecektir.

Ayak ve ayak bileğinin hangi hastalıklarında hangi enjeksiyon tedavisi uygulanabilir?

Kortizon enjeksiyonu: ayak ve ayak bileğindeki enflamasyondan kaynaklanan şişliği ortadan kaldırır ve böylelikle sertliği ve ağrıyı azaltır. Ucuz, uygulanması kolay ve ağrısız bir enjeksiyon uygulamasıdır ve tüm dünyada ayak ve ayak bileği enjeksiyon tedavilerinde en sık kullanılan ilaçtır. Yan etkileri yok denilecek kadar azdır. Kortizon enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında yaygın olarak uygulanmaktadır.

  • Tarsal tünel sendromu
  • Morton nöroma
  • Anterior tarsal tünel sendromu
  • Haglund sendromu
  • Topuk dikeni/plantar fasit
  • Gut hastalığı
  • Tendinitler
  • Ayak bileği burkulmasına bağlı ligament (eklem bağı) yaralanmaları

Hyaluronik asit: Hyaluronik asit, doğal özellikleriyle enflamasyondan kaynaklanan şişliği azaltarak ağrının geçmesine yardımcı olur, eklem içinde ve tendonlarda kayganlık sağlayarak eklem hareketlerini kolaylaştırır ve kıkırdak dokunun beslenmesine yardımcı olur. Hyaluronik asit enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında yaygın olarak uygulanmaktadır.

  • Artroz
  • Aşil tendiniti
  • Ayak bileğinde kıkırdak hasarı

 PRP (trombositten zengin plazma): Hastanın kendi kanından elde edilen PRP enjeksiyon bölgesinde iyileşme sürecini hızlandıran sitokinleri ve büyüme faktörlerini salgılayarak hasarlı dokuların onarımını sağlar. PRP enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında uygulanmaktadır.

  • Haglund sendromu
  • Topuk dikeni/plantar fasit
  • Artroz
  • Aşil tendiniti
  • Ayak bileğinde kıkırdak hasarı
  • Ayak bileği burkulmasına bağlı ligament (eklem bağı) yaralanmaları

Eksozom: Enjeksiyonun yapıldığı bölgede eksozomun enflamasyondan kaynaklanan şişliği azaltarak ağrının geçmesini sağlaması, hücre yenilenmesi ve doku onarımı gibi olumlu etkileri görülür. Eksozom enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında uygulanmaktadır.

  • Topuk dikeni/plantar fasit
  • Artroz
  • Aşil tendiniti
  • Ayak bileğinde kıkırdak hasarı
  • Ayak bileği burkulmasına bağlı ligament (eklem bağı) yaralanmaları

Akıllı plazma (Sanakin): Bu enjeksiyon tedavisinde hastanın kendi kanının içindeki iyileştirici etkileri olan sitokinler, büyüme faktörleri ve doğal bir enflamasyon giderici molekül olan İnterlökin-1 Reseptör Antagonisti enflamasyonu azaltarak vücudun doğal iyileşme süreçlerini destekler ve vücudun kendi kendini onarma sürecine yardımcı olur. Eksozom enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında uygulanmaktadır.

    • Topuk dikeni/plantar fasit
    • Artroz
    • Aşil tendiniti
    • Ayak bileğinde kıkırdak hasarı

Kök hücre: Kök hücrelerin en büyük özelliği birden çok farklı hücre tipine dönüşebilme yetenekleridir. Temel görevleri vücutta hasarlanan dokuları o dokunun özel hücresine dönüşerek onarmaktır. Kök hücre enjeksiyonları şu ayak ve ayak bileği hastalıklarında uygulanmaktadır.

  • Hastanın kendi yağ dokusundan elde edilen kök hücrelerin eklem içine enjeksiyonu sonucunda
  • Yağ dokusu eklemde belirgin bir kayganlık sağlayarak eklem hareketlerinin kolaylaşmasını sağlar ve dolaylı yoldan ağrının azalmasına yardımcı olur.
  • Kök hücreler sitokinler ve büyüme faktörleri salgılayarak eklem içindeki ödemin ve sinovitin azalmasına yardımcı olurlar.
  • Kök hücreler ise özelleşmiş kıkırdak hücrelerine dönüşerek hasarlı kıkırdak dokusunun onarımını sağlarlar.

Diyabetik ayak yaraları: Kök hücrelerin diayabetik yaraların çevresine enjeksiyonu sonucunda

  • Mezenkimal kök hücreler, hasarlı dokuyu onarmak için doğrudan gerekli olan hücre tipine dönüşür ve bir takım kimyasal maddeler salgılarlar. Salgılanan bu kimyasallar çevrede zaten doğal olarak bulunan kök hücreleri dokunun hasarlı olduğu bölgeye çekerek onların da onarım için gerekli olan hücre tipine dönüşmelerini sağlar.
  • İkinci olarak kök hücreler yaraların iyileşmesi için gerekli olan ve büyüme faktörü adı verilen kimyasalları salgılayarak yara iyileşmesini hızlandırırlar. Büyüme faktörleri, dokuda yeni kılcal damarların yapımını uyarır, yeni damarlar dokuya daha çok kan, oksijen ve yaranın kapanması için gerekli olan proteinleri yaranın kapanmasını teşvik eder.

Ayak ve ayak bileği hastalıklarında enjeksiyon tedavisi kaç kez uygulanabilir?

Ayak ve ayak bileği hastalıklarında enjeksiyon tedavisi gerektiği kadar tekrarlanabilir.

Ancak kortizon enjeksiyonu aynı bölgede sık olarak uygulanırsa bazı sorunlara yol açabilir. Bu nedenle aynı bölgeye uygulanacak kortizon enjeksiyonları arasında 2 ay süre olması gerekir.

Hyaluronik asit uygulamalarının bir sınırı yoktur, gerektiği kadar uygulanabilir. Ancak hastaların birçoğunda tek bir enjeksiyon yeterli olacaktır.

PRP, eksozom ve akıllı plazma uygulamaları en iyi sonucu elde etmek için genellikle 2 hafta arayla 3 kez yapılır.

Kök hücre uygulamalarında genellikle tek bir enjeksiyon yeterli olacaktır. Ancak diyabetik ayak yaralarında birden çok kez yapılabilir.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonları sonrası nasıldır?

Ayak ve ayak bileği hastalıklarında kortizon, hyaluronik asit, PRP, eksozom ve akıllı plazma enjeksiyonları muayenehane koşullarında yapılabilir. Bu enjeksiyonlar çok ağrılı, rahatsızlık verici işlemler değildir ve hastalar enjeksiyondan hemen sonra yürüyebilirler. Hastalar enjeksiyon sonrasında yarım saat içinde muayenehaneden ayrılabilirler. Enjeksiyon bölgesine hekim önerilerine uygun olarak bir süre buz uygulamak enflamasyonun daha da hızlı geçmesine yardımcı olacaktır.

  • Enjeksiyon yapılan ayak veya ayak bileğinde belli bir derecede uyuşukluk, güçsüzlük veya hassasiyet hissedilebilir. Bunun tamamen normal olduğunu ve anesteziden kaynaklandığını unutmamak gerekir. Bu tür hisler genellikle enjeksiyondan sonraki birkaç saat içinde düzelir.
  • Enjeksiyon bölgesinde lokal bir hassasiyet olabilir. Bu da yine gayet normal bir durum. Hafif rahatsızlıkları günde 3-4 kez, 20 dakika boyunca bölgeye buz uygulayarak gidermek mümkündür. Basit ağrı kesiciler de kullanılabilir.
  • Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık ve/veya lokal şişlik görülebilir. Bu belirtiler bir-iki gün içinde kendiliğinden geçecektir.
  • Enjeksiyonun tam etkisinin ortaya çıkması birkaç gün sürebilir.
  • Diyabet hastalarında, enjeksiyonun bazen kan şekeri seviyesini yükselmesine neden olabileceğini bilinmelidir. Bu nedenle enjeksiyondan sonraki ilk 2-3 gün kan şekeri kontrolü önemlidir.

Kök hücre uygulamaları ise ameliyathane koşulları gerektirir. Ancak hastaların genellikle hastanede yatması gerekmez, aynı gün evlerine gidebilirler.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonlarının etki süresi nedir?

Kortizon enjeksiyonları ağrı döngüsünü kırmayı amaçlayan tedavi planının bir parçasıdır. Kortizon enjeksiyonları genelde hızla etki gösterir ve birçok hastada tek bir enjeksiyon tam iyileşme için yeterlidir. Bazı hastalarda da etkileri aylar boyunca devam eder.

Hyaluronik asitin etki süresi yaklaşık 4 aydır. İlk hyaluronik asit enjeksiyonundan yarar görüldüyse 4 ay sonra enjeksiyon tekrarlanarak daha iyi ve kalıcı bir iyileşme elde etmek olasıdır.

Rejeneratif biyolojik ürünlerde etki süresi hastadan hastaya çok değişiklik gösterse de genellikle doğru hasta seçimi ve doğru uygulamayla tek bir uygulama ile oldukça uzun süreli iyileşme sağlamak mümkündür.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonlarından sonra ne zaman spor yapılabilir?

Hastanın enjeksiyon öncesi dönemdeki yakınmaları geçer geçmez başka bir engelleri yoksa yaklaşık bir hafta içinde spor yapabilirler.

Ayak ve ayak bileği enjeksiyonları tehlikeli midir, risk taşır mı?

Uygun koşullarda, sterilizasyona dikkat edilerek yapılan ayak ve ayak bileği enjeksiyonlarında belirgin bir tehlike yoktur. Hastaların ilaçlara olan alerjileri sorgulanmalı ve buna uygun davranılmalıdır.

Diyabetik hastalarda kortizon enjeksiyonu öncesi ve sonrası kan şekeri kontrolünün iyi yapılması önemlidir. Ayak ve ayak bileği enjeksiyonları, bu konuda deneyimli uzman bir hekim tarafından doğru şekilde uygulandığında güvenlidir.

Sporcularda ayak ve ayak bileği enjeksiyonları

Sporcularda ayak ve ayak bileği yaralanmalarına bağlı ısrarcı ağrılar çok sık görülür. Sporcularda yaralanma sonrası ayak ve ayak bileği enjeksiyonları yapmak her zaman doğru değildir.

Ağrılı bir sakatlık geçiren sporcuların, enjeksiyonla sağlanan ağrı kesici etkiden yararlanarak hızla spora dönmeleri yerine spora ara vererek dinlenmelerinin ve bu yolla iyileşmelerinin daha doğru olacağı bilinmektedir. Ancak günümüzde sporcular bu konuda çok sabır göstermek istememekteler. Ancak, modern enjeksiyon tedavileri sporculara iyileşmenin hızlanması konusunda gerçekten de yardımcı olmaktadır.

Sporcularda;

  • Plantar fasit
  • Aşil tendiniti
  • Diğer tendinitler
  • Ayak bileğinde kıkırdak hasarı
  • Ayak bileği burkulmasına bağlı ligament (eklem bağı) yaralanmaları

gibi çok rastlanan sorunlarda özellikle rejeneratif biyolojik ürünlerin enjeksiyonu ile çok olumlu sonuçlar alınmaktadır.