Tarsal tünel sendromu ayak bileği ve ayakta yürümekle artan ağrı, yanma hissi, uyuşma ve karıncalanma ve yürüme güçlüğü yakınmalarıyla ortaya çıkan bir sinir sıkışmasıdır. Sıklıkla topuk dikeni/plantar fasiit ile karıştırılır.
Tarsal tünel sendromu, tibialis posterior sinirinin ayak bileği seviyesinde tarsal tünel (ayak bileği tüneli) adı verilen bir aralıktan geçerken sıkışması sonucunda ortaya çıkar. Tarsal tünel sendromu en sık olarak 40-70 yaşları arasında ve kadınlarda daha sık görülür.
Topuk dikeni tanısıyla tedavi edilen ancak yakınmalarında düzelme olmayan hastaların çoğunda da tarsal tünel sendromu vardır. Tüm topuk ağrılarının %20’si tarsal tünelde sinir sıkışması sonucunda ortaya çıkar.
Tarsal tünel sendromu diyabetik hastalarda daha sık görülür, ancak genellikle hastaların yakınmalarının diyabetik periferik nöropati kaynaklı olduğu düşünülür ve hastalar tarsal tünel açısından değerlendirilmezler. Tarsal tünel sendromunun tanısı hekimin fizik muayenesi ve EMG adı verilen inceleme ile konur. Tarsal tünel sendromunun tedavisi çoğunlukla cerrahidir. Ameliyattan sonra hastaların yakınmaları hemen geçer ve belirgin olarak rahatlarlar, yaşam kalitelerinde hemen bir artış gözlenir.
Tarsal tünel sendromu nedir?
Tarsal tünel sendromu terimi tibialis posterior sinirinin, ayak bileği düzeyinde ayak bileğinin iç tarafında sıkışması sonucunda ortaya çıkan belirtileri tanımlar. Tarsal tünel sendromu bacaklar ve ayaklarda en sık görülen sinir sıkışma sendromudur.
Tarsal tünel sendromunda ayak bileğinin iç yan tarafı, ayak tabanı ve parmakların taban tarafında ağrı, yanma, uyuşma yakınmaları ortaya çıkar.
Tarsal tünel sendromu kimlerde görülür?
Tarsal tünel sendromu en sık olarak
- 40-70 yaşları arasındaki kişilerde görülür
- Diyabetik hastalarda sıktır
- Kadınlarda erkeklere göre daha sık ortaya çıkar
- Obezite belirgin bir risk faktörüdür
- Bacaklardaki varisler tarsal tünel sendromu görülme sıklığını arttırır.
Diyabet (şeker hastalığı) tarsal tünel sendromu açısından en önemli risk faktörüdür. Diyabetik hastalarda görülen diyabetik periferik polinöropati ile birlikte tarsal tünel sendromu sık görülür.
Diyabetik periferik nöropati şeker hastalarında kanda şeker düzeyinin çok yükselmesi sonucunda öncelikle duyusal sinir hücrelerinin ölmesiyle ortaya çıkar. Diyabetik periferik nöropatisi olan hastalarda özellikle ayaklarda belirgin ağrı, duyu kaybı, uyuşma ve karıncalanma görülür. Yakınmalar geceleri artar.
Diyabetik hastalarda tarsal tünel sendromu sık görüldüğünden ayaklarında ağrı ve duyu kaybı olan diyabetik hastalar mutlaka bu yönden de değerlendirilmelidir.
Tarsal tünel sendromu nedenleri nelerdir?
Tarsal tünel sendromlu hastaların büyük çoğunluğunda belirgin bir neden saptanamaz.
Diyabet nedenlerin en önde gelenidir. Düz tabanlık ve doğuştan içe basma sorunu olan hastalarda tarsal tünel sendromu biraz daha sık görülür. Ayak bileği çevresindeki eski kırıklar, eski ayak bileği burkulmaları, varisler de tarsal tünel sendromuna yol açabilir.
Tarsal tünel sendromu belirtileri nelerdir?
Tarsal tünel sendromunun en sık rastlanılan belirtileri ayak bileğinin iç yanı, ayağın iç yanı ve ayak tabanında parmaklara yayılan ağrı, yanma hissi, uyuşma, karıncalanma, uyu kaybı ve yürüme bozukluğudur. Ağrı yürüme ile artar, geceleri de olabilir.
Tarsal tünel sendromunun tanısı nasıl konulur?
Tarsal tünel sendromu tanısı, hastanın öyküsüyle birlikte hekim tarafından yapılan fizik muayenesi sonucunda konulan klinik bir tanıdır.
Tarsal tünel sendromu tanısında sinir ileti çalışmaları ve iğne elektromiyografisinden (EMG) oluşan elektrodiagnostik incelemeler çok önemlidir. Tarsal tünel sendromu tanısını koymak veya diğer nöropatileri veya ayak bileğinden daha yukarıdaki sinir lezyonlarını elemek için tüm hastalarda elektrodiagnostik testler yapılmalıdır.
Ayrıca hastalara özellikle manyetik rezonans (MR) görüntüleme yöntemiyle de inceleme yapılabilir.
Tarsal tünel sendromunda ayırıcı tanı
Tarsal tünel sendromuyla en çok karıştırılan hastalıklar plantar fasiit (topuk dikeni) ile Morton nöromadır. Özellikle bir hastada topuk dikeni tedavisi başarısız olmuşsa tarsal tünelde sinir sıkışması ilk akla gelen sorun olmalıdır.
Aynı şekilde ayak parmaklarının kökünde yürüme sırasında ortaya çıkan ağrı nedeniyle Morton nöroma tanısı konulan ancak MR ile Morton nöroma görülmeyen hastalarda da akla tarsal tünel sendromu gelmeli ve hasta bu açıdan değerlendirilmelidir.
Bazen bel fıtığı da tarsal tünel sendromu bulguları gösterebilir. Hastaların bu açıdan muayene edilmesi önemlidir.
Tarsal tünel sendromu ile birlikte sık görülen diyabetik periferik nöropati de unutulmamalıdır.
Tarsal tünel sendromunun tedavisi nedir?
- Ameliyat dışı tedavi
Birçok hastalıkta olduğu gibi tarsal tünel sendromunda da öncelikle ameliyatsız yöntemleri denemek gerekir. Bunlar:
- Aktivite değiştirme
- Fizyoterapi
- Ağrı kesici ilaç kullanımı
- Buz uygulaması
- Basış bozukluğu varsa tabanlık kullanımı
- Tünel içi kortizon enjeksiyonudur.
- Cerrahi tedavi
Ancak birçok hastada konservatif tedavi ile belirgin bir iyileşme sağlanamadığından sonuçta cerrahi tedaviye başvurmak gerekir.
Tarsal tünel sendromunun ameliyatında tarsal tünel açılarak tibialis posterior siniri serbestleştirilerek gevşetilir. Bu sırada yalnızca tibialis posterior siniri değil, sinirin dalları da ayrı ayrı gevşetilir. Doğru teknikle ve deneyimli ellerde yapılmış ameliyatlardan hastalar kesinlikle fayda görmektedirler.
Tarsal tünel sendromu ameliyat sonrası dönemi nasıldır?
Ameliyattan sonra hastaların şikayetleri geçer ve belirgin olarak rahatlarlar. Sonucu etkileyen faktörler arasında hastalık öyküsünün süresi ve ameliyat öncesi belirtilerin şiddeti önemlidir. Hastalığın ileri evrelerinde sıkışma nedeniyle sinirde hücre ölümü olabildiğinden, tarsal tünel sendromu tanısı konulduktan sonra en kısa zamanda ameliyat olunmalıdır. Ameliyattan sonra hastaların hemen hepsi sonuçtan çok memnun kalırlar. Bu nedenle, yaşı ve hastalık evresi ne olursa olsun tarsal tünel sendromlu hastalarda ameliyattan kaçınılmamalıdır.
Ameliyattan sonra hastalar bir gece hastanede yatarlar ve ertesi gün taburcu olurlar. Ayak ve ayak bileklerinde yalnızca bir elastik bandaj olur, alçı yapılmaz. Ameliyat bölgesinde yapışıklık olmasının engellenmesi açısından hastaların ayak parmakları ve ayak bileklerini içeren yumuşak egzersizler yapması istenir. Hastalar ayaklarına basarak hemen yürürler, yürüme açısından bir kısıtlanma yoktur. Ortalama 10 günde ameliyat yarası iyileşir ve hastalar bol ayakkabılar giymeye başlayabilir.
Tarsal tünel sendromu ameliyatından sonra ne zaman spor yapılabilir?
Bu hastanın yaşına bağlı olsa da genellikle ameliyattan 2 ay sonra hastalar rahatlıkla spor yapabilirler. Ama spora başlamadan önce düzenli yürüyüşler yapmak spora hazırlık açısından önemlidir. Ayrıca rahatlıkla yüzma sporu da yapılabilir.
Tarsal tünel sendromu tedavi edilmezse ne olur?
Tarsal tünel sendromu tedavi edilmezse hastaların yakınmaları zaman içinde artar ve yürüme çok zorlaşır. Ayrıca hastaların önceden yalnızca yürüme sırasında ortaya çıkan yakınmaları geceleri uykuda bile ortaya çıkarak hastanın uyku kalitesini bozabilir. Diyabetik hastalarda bu durum daha da şiddetli seyreder.
Bası alında kalan sinirin iç yapısı bozularak hassas sinir hücreleri ölür ve sinir liflerinin kılıfları tahrip olur. Sonuçta sinirde geri dönüşü olmayan kalıcı sinir hasarı ortaya çıkar. Bu durum hastanın şikayetlerinin artmasına neden olacaktır.
Tarsal tünel sendromu ameliyatı tehlikeli midir, ameliyat risk taşır mı?
Tarsal tünel sendromu tedavisinde en sık karşılaşılan sorun doğru tanı konulmasıdır. Yanlış tanıyla ve doğru ayırıcı tanı yapılmadan yapılan ameliyatlar sonuç vermeyebilir.
Doğal olarak, sinir dokusu gibi çok hassas yapıların ameliyatı özellik taşır. Ameliyat sırasında tünelin yetersiz açılması, sinir dallarının yeterince gevşetilmemesi ameliyatın başarısız olmasına yol açacaktır.
Ancak, en önemli komplikasyon tibialis posterior sinirinin veya dallarının ameliyat sırasında yaralanarak hasarlanmasıdır. Bu durum yakınmaların artarak devam etmesine yol açacaktır. Ameliyat bu konuda yeterli bilgi ve deneyimi olan ortopedik cerrahlar tarafından yapılmalıdır.
Tarsal tünel sendromu hakkında daha ayrıntılı bilgi için tarsaltunelsendromu.com